رفع مشکل استفاده از سهمیه تولیدی و افزایش سهمیه
بر اساس یک پرونده واقعی
وقتی سامانه در بحران سراسری قفل میشود
فروردین ۱۴۰۴ برای بسیاری از شرکتهای تولیدی و وارداتی، ماه شروع سال نبود؛ ماه شروع یک بحران بود. از همان روزهای اول، سامانه جامع تجارت بهصورت سراسری دچار اختلال شد و عملاً جلوی تمام سهمیههای واردات و سهمیه تولیدی بسته شد. نتیجه برای بازار روشن بود:
هیچ شرکتی نمیتوانست ثبت سفارش جدید انجام دهد، پروندههای در جریان ویرایش ثبت سفارش سامانه جامع تجارت نمیگرفتند، مسیرهای تأمین ارز و منشأ ارز کند یا متوقف شده بود، رفع تعهد پیش نمیرفت و حتی پروندههایی که کالاهایشان رسیده بود هم در ترخیص کالا / اظهارنامه گمرکی / EPL گیر میکردند.
در آن فضا، سرچهای اضطراری بالا رفت:
«چرا هیچ ثبت سفارشی جلو نمیره؟»
«چرا سهمیه تولیدی سامانه جامع تجارت بستهست؟»
«اختلال سامانه جامع تجارت فروردین ۱۴۰۴ تا کی ادامه داره؟»
و حتی «خطای نداشتن سهمیه سامانه جامع تجارت» برای پروندههایی که اساساً نباید دوباره سهمیهسنجی میشدند.
در میان صدها پروندهای که آن روزها با آنها درگیر بودیم، یکی از سختترینها مربوط به یک واحد تولیدی بود که هم در تجارت خارجی فعال بود و هم گردش داخلی پرحجمی داشت. به دلیل حفظ محرمانگی قرارداد از ذکر نام مجموعه معذوریم؛ اما جزئیات این کیس در واحد ایکام ثبت است و در صورت نیاز، در جلسه مشاوره قابل ارائه خواهد بود.
صورت مسئله؛ ثبت سفارش سال قبل، اما سامانه سهمیه سال جدید میخواهد
ماجرا برای این شرکت از خرداد ۱۴۰۳ شروع شده بود. آنها همان زمان یک ثبت سفارش به ارزش حدود ۵۶۰ هزار یورو در سامانه ثبت کرده بودند و طبق مهلت قانونی، تا شهریور ۱۴۰۴ فرصت داشتند کالا را ترخیص کنند. از نظر روند اداری، وضعیت پرونده کاملاً طبیعی بود:
ثبت سفارش ۱۴۰۳ انجام شده بود.
شهریور همان سال تأمین ارز صورت گرفته بود.
حمل کالا آغاز شده بود.
و بر اساس منطق سامانه، این پرونده یکبار سهمیهسنجی شده و مسیرش مشخص بود.
اما درست در فروردین ۱۴۰۴، وقتی کالا به ایران رسید و شرکت نیاز داشت صرفاً یک ویرایش ثبت سفارش قدیمی برای ترخیص انجام دهد، سامانه خطایی نشان داد که همه چیز را قفل کرد:
«نداشتن سهمیه تولیدی / نداشتن سهمیه واردات تولیدی»
این خطا از نظر سیستمی قابل فهم بود، چون سهمیههای سال ۱۴۰۴ هنوز تخصیص نیافته بود؛ اما برای این پرونده، کاملاً اشتباه بود. چرا؟
چون این پرونده در سال ۱۴۰۳ سهمیهاش را مصرف کرده و تأمین ارز شده بود.
پروندهای که یکبار از سهمیه واردات یا سهمیه تولیدی استفاده کرده، نباید دوباره برای همان ثبت سفارش سهمیهسنجی شود. این دقیقاً همان نیتی است که خیلیها سرچ میکنند:
«چرا ثبت سفارش ۱۴۰۳ دوباره سهمیه میخواهد؟»
«پروندهای که تأمین ارز شده چرا سهمیه میخواهد؟»
«خطای سهمیه تولیدی برای ثبت سفارش قبلی»
شرکت نمیخواست ثبت سفارش تازه بزند؛ فقط میخواست پرونده قبلی را ویرایش کند تا ترخیص انجام شود. اما سامانه اجازه نمیداد و همین یعنی خطر یک زیان بزرگ در آستانه سال جدید.
در همان روزهای اول، ما وارد پرونده شدیم؛ نه برای یک وعده کوتاه، بلکه برای رفع مشکل استفاده از سهمیه تولیدی سامانه جامع تجارت در فضایی که همه چیز متوقف بود. این اولین برخورد طبیعی مخاطب با خدمات ایکام بود:
ورود فوری برای تشخیص گلوگاه و طراحی مسیر پیگیری.
وقتی نمی توانی از بورس کالا خرید کنی
گره دوم؛ سهمیه اولیه تولیدی در سیستم ثبت نشده بود
بهموازات پیگیری بحران سراسری، یک نکته دیگر هم روشن شد:
سال ۱۴۰۳ اولین سالی بود که این شرکت از سهمیه تولیدی استفاده کرده بود؛ اما سهمیه اولیه تولیدی وزارت صمت آنها در سیستم بهدرستی ثبت نشده بود. یعنی سامانه عملاً شرکت را «بدون سهمیه» فرض میکرد.
راهکار رسمیای که اعلام شد این بود:
«باید مسیر اداری اخذ/فعالسازی سهمیه اولیه تولیدی را طی کنید تا سهمیه در سامانه ثبت شود.»
از بیرون شاید به نظر برسد این یک مرحله اداری ساده است. اما وقتی با بحران سراسری فروردین ۱۴۰۴ ترکیب میشود و یک پرونده ۵۶۰ هزار یورویی پشت آن خوابیده، قضیه شکل دیگری پیدا میکند.
گره سوم؛ تغییر حوزه فعالیت و نقص مجوز
این پرونده یک پیچیدگی اضافه هم داشت:
شرکت حوزه فعالیتش را تغییر داده بود، اما مجوز تولیدی هنوز به حوزه جدید منتقل نشده و صرفاً با یک نامه موقت کارها پیش میرفت. از طرفی کارخانه اصلی در شهر دیگری بود و برای صدور مکاتبات رسمی تهران، باید هماهنگی چندجانبه انجام میشد.
یعنی قبل از اینکه سهمیه اولیه را فعال کنیم، باید اصلاح مجوز در سامانه جامع تجارت برای سهمیه تولیدی و انتقال حوزه فعالیت را هم حل میکردیم. این همان جایی است که خیلی از سازمانها به بنبست میخورند:
«تغییر حوزه فعالیت در سامانه جامع تجارت»
«انتقال مجوز تولیدی به حوزه جدید»
«اثر تغییر مجوز روی سهمیه تولیدی»
برای ما این شد «خان اول» پرونده.
مسیر پیگیری؛ از صمت تا استثنا شدن پرونده
ما مسیر را قدمبهقدم جلو بردیم:
طرح دقیق مسئله در وزارت صمت و اداره صمت
توضیح دادیم که خطای «نداشتن سهمیه تولیدی» برای پرونده سال قبل غلط است، چون پرونده تأمین ارز شده و نباید دوباره سهمیهسنجی شود.پیگیری فنی در بخش سامانه
در آن زمان پاسخ رسمی این بود که مشکل از سطح وزیر و اختلال سراسری است و تیم فنی امکان باز کردن این گلوگاه را ندارد.شروع رسمی فرآیند اخذ سهمیه اولیه تولیدی
این شد «خان دوم». فرآیندی سنگین و چندلایه که مستلزم رفتوآمدهای متعدد و پیگیری در طبقات و واحدهای مختلف بود. با اینکه شرایط کشور و شهر بهشدت ملتهب بود، مسیر را متوقف نکردیم.مکاتبات برای استثنا شدن پرونده
در نهایت پرونده به دست معاون وزیر رسید و دستور داده شد که بهدلیل استثنایی بودن شرایط، مسیر برای این شرکت باز شود و اصلاحات اعمال گردد.
این مرحله حدود چهار ماه طول کشید و بالاخره در تیر ۱۴۰۴ نامه استثنا صادر شد. آن هم در شرایطی که تهران درگیر فضای جنگ ۱۲ روزه بود و عملاً بسیاری از مسیرهای اداری نیمهتعطیل یا کند پیش میرفت. اما ما میدانستیم اگر حتی چند روز عقب بمانیم، شرکت باید حدود ۲۰ میلیارد تومان مابهالتفاوت پرداخت کند؛ رقمی که میتوانست کل پروژه واردات و بخشی از سرمایه در گردش شرکت را زمین بزند.
این دومین برخورد طبیعی مخاطب با خدمات ایکام بود:
پیگیری اداری–حقوقی تا گرفتن نامه استثنا و طراحی مسیر اجرا.
پیچ آخر؛ تغییر قانون بعد از صدور نامه
اما پرونده هنوز تمام نشده بود.
وقتی نامه استثنا را گرفتیم، قوانین سهمیه تولیدی ۱۴۰۴ تغییر کرد. یعنی نامهای که با سختی و در اوج بحران گرفته شده بود، در عمل قابل اجرا نبود؛ چون سامانه حالا با ضوابط جدید کار میکرد.
اینجا همان نقطهای است که خیلیها خسته میشوند و پرونده را رها میکنند. اما مسئله روشن بود:
ما اگر از صف پیگیری عقب میافتادیم، سقف مدیریت پرونده بسته میماند و هزینه سنگین مابهالتفاوت روی دوش شرکت میافتاد.
پس هر روز پیگیر بودیم تا مسیر جدید را با قوانین تازه همراستا کنیم.
این پیگیری مستمر، در نهایت جواب داد:
مرداد ۱۴۰۴ سهمیه تولیدی فعال شد.
سهمیه تا سقف ۳۰۰ هزار یورو افزایش یافت.
و در شهریور ۱۴۰۴، پروندهی سال قبل بالاخره ترخیص شد.
این یعنی هم مشکل «خطای نداشتن سهمیه برای ثبت سفارش سال قبل» حل شد، هم شرکت توانست سهمیه تولیدی ۱۴۰۴ را روی مسیر درست فعال کند.
این سومین برخورد طبیعی مخاطب با خدمات ایکام بود:
اجرای نهایی مسیر و رساندن پرونده به ترخیص و سهمیه پایدار.
فعالسازی سهمیه واردات در کمتر از یک ساعت
چرا این کیس برای مدیران و کارشناسان مهم است؟
چون سه واقعیت را یکجا نشان میدهد:
در بحرانهای سراسری، خطاهای سیستمی برای پروندههای قدیمی طبیعی نیستند.
پرونده تأمین ارز شده نباید دوباره سهمیهسنجی شود، اما ممکن است سامانه این کار را بکند.سهمیه اولیه تولیدی اگر ثبت نشده باشد، مسیرهای بعدی را قفل میکند.
حتی اگر شرکت در عمل سهمیه داشته باشد، ثبت سیستمیاش شرط ادامه کار است.تغییر حوزه فعالیت و نقص مجوز، مستقیم روی سهمیه تولیدی اثر دارد.
این موضوع در شروع سالهای جدید پررنگتر میشود و میتواند یک پرونده بزرگ را زمینگیر کند.
کلام آخر..
اگر شما هم با یکی از این وضعیتها روبهرو هستید:
«ثبت سفارش ۱۴۰۳ دارم اما سامانه ۱۴۰۴ سهمیه میخواهد»
«خطای نداشتن سهمیه تولیدی سامانه جامع تجارت میگیرم»
«سهمیه تولیدی سال جدید هنوز تخصیص نیافته و پروندهام قفل شده»
«سامانه اجازه ویرایش ثبت سفارش قدیمی نمیدهد»
یا برای اولینبار نیاز به فعالسازی سهمیه اولیه تولیدی ۱۴۰۴ دارید
این پرونده یک پیام روشن دارد:
در سامانه جامع تجارت، بعضی بنبستها با یک مسیر عمومی حل نمیشوند؛ باید پرونده دقیق خوانده شود، استثناها تعریف شود و پیگیری اداری بهموقع اتفاق بیفتد.
به دلیل حفظ محرمانگی قراردادها از ذکر نام شرکت معذوریم؛ اما جزئیات پرونده در ایکام ثبت است و در صورت نیاز در جلسه مشاوره ارائه خواهد شد.
اگر مایل باشید، میتوانید درخواست مشاوره رایگان ثبت کنید.
ما پروندهتان را بررسی میکنیم، مسیر فعالسازی یا افزایش سهمیه تولیدی سامانه جامع تجارت را طراحی میکنیم و در صورت نیاز، پیگیری اداری و رفع اشکال را تا رسیدن به نتیجه نهایی همراهی میکنیم؛ همانطور که در این کیس، از دل یک بحران سراسری، سهمیه و ترخیص را به نقطه امن رساندیم.